Positron Emission Tomography (PET) [meer informatie]

Een veel minder vaak gebruikte vorm van onderzoek dan MRI is de Positon Emission Tomography (PET) of Single Photon Emission Computer Tomography (SPECT). Beide technieken maken gebruik van het inspuiten van een radioactieve tracer (een stofje dat radioactief gemaakt is) waarbij in een scanapparaat de aanwezigheid van deze tracer in bepaalde hersengebieden wordt gemeten. Het nadeel van deze methode is duidelijk: men moet een radioactieve stof inspuiten en dat kan dus niet al te vaak gedaan worden. Te veel radioactieve straling is schadeliik. Het grote voordeel van deze methode is dat het de enige manier is om de activiteit van neurotransmitters (boodschappermoleculen) en de gevoeligheid van receptoren (de ontvangstplaatsen van de neurotransmitters) in de hersenen te meten.

De tracers die ontwikkeld worden, moeten aan twee eisen voldoen. In de eerste plaats moeten ze kunnen binden aan de receptoren van de neurotransmitters in het brein. Ze moeten als het ware de natuurlijke stof zo veel mogelijk nabootsen. Daarnaast moet het mogelijk zijn radioactiviteit in het molecuul in te bouwen, meestal is dat radioactief koolstof (voor PET) en fluor (voor SPECT). Het koppelen van deze atomen aan verschillende moleculen is niet voor alle verbindingen mogelijk. Daardoor is de toepassing van PET en SPECT beperkt. Een andere complicerende factor is dat het maken van tracers veel tiid vergt en zeer kostbaar is. De tracers moeten in speciale daarvoor ontwikkelde versnellers (cyclotrons) worden gemaakt om radioactief te worden en hebben een levensduur van slechts enkele minuten tot maximaal een halfuur (aanzienlijk korter voor koolstof dan voor fluor). Daarom moeten de meeste tracers gemaakt worden vlak voordat ze bij de proefpersoon of patient worden ingespoten. De scanner moet dus in de buurt van het cyclotron staan (dit geldt voor PET-, niet voor SPECT-onderzoek). Het cyclotron, dat vele miljoenen kost, maakt dergelijk onderzoek kostbaar, zodat er slechts een handvol PET-scan faciliteiten in Nederland aanwezig is. Daarnaast vergt de ontwikkeling van een tracer enkele jaren, waardoor PET-onderzoek ook een grote investering in vakkundig personeel vereist.

SPECT-scan

 

PET-scanner (links), PET-scan van een dezonde persoon (midden) en van een patiŽnt met de ziekte van Alzheimer (rechts.