4    Schatting van de neurotoxische dosis van MDMA voor de mens [pdf]

En van de meest prangende vragen die het onderzoek naar de neurotoxiciteit van XTC heeft opgeleverd is: “En wat betekent dit nu voor de ‘normale’ XTC-gebruiker?” Het is voor iedereen duidelijk dat zware XTC-gebruikers ernstige risico’s lopen Maar in hoeverre geldt dat ook voor iemand die zo af en toe eens een pilletje slikt? En van de basisprincipes van de toxicologie is de dosis-effect-relatie. Het is niet (alleen) de stof zelf die bepaalt hoe groot een effect is, maar met name de dosis. Dit principe geldt ook voor neurotoxische stoffen zoals MDMA.

Het lichaam beschikt over diverse beschermingsmechanismen tegen aanvallen van toxische stoffen, ook het zenuwstelsel. Kleine aanvallen van toxische stoffen kunnen worden afgeweerd. Bij grotere hoeveelheden schiet het afweermechanisme tekort; er zullen beschadigingen ontstaan. Kleine beschadigingen zullen geen of nauwelijks effect hebben op het functioneren. Grote hoeveelheden van een toxische stof kan het afweermechanisme niet aan. Dit leidt tot onherstelbare schade met, op den duur, uitval van functies.

In de toxicologie wordt onderzocht waar het punt ligt dat een bepaalde stof onherstelbare schade veroorzaakt. In hoofdstuk 4 van het Rapport Pennings wordt aandacht besteed aan de vraag: “Waar ligt in het geval van XTC-gebruik het punt waarboven onherstelbare schade optreedt?”

 

Pennings c.s. constateren dat de vraag op grond van onze huidige kennis over de neurotoxiciteit van XTC bij de mens moeilijk met zekerheid kan worden vastgesteld. Wanneer methoden worden gebruikt die ook worden toegepast voor het onderzoek van nieuwe geneesmiddelen [141], dan komen komen sommige onderzoeken [22] [142] tot de conclusie dat gebruik van twee XTC-tabletten per dag gedurende een periode van 4 dagen achter elkaar leidt tot onherstelbare schade. Dit ligt dicht in de buurt van recreatief gebruik. Maar er wordt getwijfeld aan deze berekening. We weten niet in hoeverre de neurotoxiciteit van XTC in de mens vergelijkbaar is met die in andere diersoorten [143]. Het kan zijn dat de mens juist gevoeliger is dan een rat of aap en dat lagere hoeveelheden al kunnen leiden tot onherstelbare schade.
In ieder geval is het zeker dat sommige mensen eerder schade zullen oplopen. Bij hen verloopt de afbraak van MDMA minder snel dan bij de gemiddelde persoon. Er is een risico dat bij hen al snel een hoge concentraties MDMA in het zenuwstelsel ontstaat en dat het afweermechanisme tekort schiet.

 

Een ander aspect waar Pennings c.s. op wijzen is de rol die temperatuur speelt bij de toxiciteit van MDMA. Hoe hoger de temperatuur, des te groter het risico op onherstelbare schade. Zij stellen dat deze factor zo belangrijk is dat iedere dosering MDMA die leidt tot hyperthermie een ernstig risico voor serotonerge schade inhoudt.

Uit het onderzoek blijkt verder dat een eenmalige hoge dosering een groter risico is voor onherstelbare schade dan een lage dosering die met grote tussenpozen wordt gebruikt. Dat past ook bij het idee dat het natuurlijke afweermechanisme van het lichaam zich na een lage dosering weer voldoende kan herstellen om de volgende lichte aanval te lijf te gaan.

 

5    Discussie